Pod koniec września w ogrodzie nadal wydaje się, że czasu jest dość. Ziemia jest miękka, ostatnie pomidory dojrzewają, grządki po cukinii stoją puste. Na nizinach trzy prace naprawdę należą jednak do pierwszej połowy października. Zostawione na koniec miesiąca są już tylko sadzeniem z przyzwyczajenia.
Terminy, które nie poczekają
| Praca | Do kiedy | Co będzie później |
|---|---|---|
| Dymka ozima | pierwsza połowa października | Nie ukorzeni się i przy gołym mrozie wymarznie. |
| Roszponka | do połowy października | Do zimy nie narobi rozety i nie będzie czego zbierać. |
| Narcyzy i krokusy | do połowy października | Cebulki w torebce zeschną i wiosną słabo zakwitną albo wcale. |
| Dalie | dopiero po pierwszym przymrozku, często koło 16. 10. | Wyjęte przy zielonej naci gorzej się przechowują. |
| Zielone pomidory | zanim mróz ściemni krzak | Przymarznięte owoce miękną i w domu już nie dojdą. |
Cebula ozima: dymka jeszcze w tym tygodniu
Dymkę ozimą sadzi się od końca września do połowy października. Bierzcie cebulę sprzedawaną jako ozimą. Duża dymka jara, która została z kwietnia, w maju wybije w kwiat i cebuli nie da. Czubek ma siedzieć tuż pod powierzchnią, około 2–3 cm głęboko, co 8–10 cm, rzędy co około 25 cm. Azotu teraz nie dawajcie. Jeśli ziemia nie jest sucha, nie podlewajcie. Dymka ma się ukorzenić, a nie puścić nać, którą zetnie pierwszy mróz.
Roszponka to ostatnie warzywo, które jeszcze warto siać
Roszponka znosi mróz, ale przed zimą musi zrobić rozetę. Na nizinie siejcie do połowy października, wyżej pewny jest tylko wrześniowy siew. Nasiono na około centymetr, rzędy co 15 cm i rzadko. Gęsty łan pod agrowłókniną zgnije w listopadzie. Od pierwszych przymrozków zostawcie na grządce białą włókninę. Gruba warstwa liści na rozetach szkodzi. Zbiera się od listopada do marca, całe rozety albo same zewnętrzne liście, kiedy ziemia nie jest zmarznięta na kość.
Grządka po pomidorach albo ogórkach roszponce nie wadzi, jeśli chora nać poszła do odpadów, a nie z powrotem na grządkę w świeżym kompoście. Gorczycy na początku października nie traktujcie już jako pewnego nawozu zielonego. Przymrozek w połowie miesiąca często ścina ją, zanim zakryje ziemię. Na grządkę, którą obsiejecie dopiero wiosną, wystarczy kompost albo ściółka.
Narcyzy i krokusy teraz, tulipany dopiero gdy się ochłodzi
Narcyzy i krokusy potrzebują dłuższego ukorzeniania niż tulipan. Ich termin to wrzesień i pierwsza połowa października. Głębokość to trzykrotność wysokości cebuli, czubkiem do góry, w grupach, nie w rządku. Tulipany zostawcie na chłodniejszą drugą połowę października i na listopad. W ciepłej ziemi łatwiej gniją. Głębokość, nornice i liście po kwitnieniu są w poradniku cebulki wiosenne. Jeśli narcyzy zostaną w torebce po połowie miesiąca, i tak je posadźcie, dopóki ziemię da się kopać. Późne sadzenie kwitnie słabiej, ale torebka w piwnicy do wiosny to pewniejsza strata.
Czego w pierwszej połowie października nie robić
- Nie tnijcie drzew owocowych. Jabłonie i grusze tnie się przedwiośniem, gdy silny mróz już nie grozi, a nie w mokrym październiku. Czereśnie, śliwy i morele po zbiorach latem albo w suchy dzień wiosną. Październikowa rana zostaje otwarta przez całą zimę.
- Nie wykopujcie dalii, dopóki nać jest zielona. Pierwszy przymrozek, często koło 16 października, czerni łodygi. Dopiero wtedy skróćcie je do około 10 cm, wyjmijcie karpę, osuszcie i trzymajcie bez mrozu, około 5 °C.
- Nie zostawiajcie zdrowych zielonych pomidorów na krzaku przez mróz. Zerwijcie je i dołóżcie w pomieszczeniu, nie w lodówce. Nać z zarazą do kompostu nie należy.
- Z czosnkiem nie musicie się spieszyć 1 października, ale do końca miesiąca ma być w ziemi. Jak głęboko i które ząbki, jest w poradniku kiedy sadzić czosnek.
Co jeszcze sieje się i sadzi w październiku, jest w przeglądzie co sadzić w październiku.
Często zadawane pytania
Czy po 10 października jest za późno na narcyzy?
Jeszcze nie, jeśli ziemię da się kopać. Po połowie miesiąca narcyzy ukorzeniają się gorzej niż tulipany. Tulipany dopiero wtedy zaczynają swój termin i mogą poczekać do listopada.
Czy zdążę jeszcze z roszponką?
Na nizinie tak, do połowy października. Siejcie rzadko, na około centymetr, a od pierwszych przymrozków zostawcie na grządce białą włókninę. Wyżej liczcie na wrześniowy siew.
Kiedy wykopać dalie?
Gdy pierwszy przymrozek ściemni nać, nie wcześniej. Koło 16 października często tak bywa, ale decyduje mróz w waszym ogrodzie. Zielona nać jeszcze karmi karpę.