In het laagland kun je de grond in november vaak nog een week of twee spitten. Hogerop vriest hij eerder. De spade beslist, niet de datum aan de muur. Als het blad er niet meer in gaat, is het planten voor dit jaar voorbij.
Wat in november nog een datum heeft
| Klus | Tot wanneer | Als je het laat |
|---|---|---|
| Tulpen | eerste helft van november, zolang de grond niet bevroren is | De bol verschrompelt in de zak en bloeit niet. |
| Knoflook | hoorde in oktober; begin november alleen als de grond te spitten is | Niet in modder en niet in bevroren grond. |
| Rozen | in november aanaarden, niet snoeien | De snoei wacht tot maart. Blad onder de struik houdt sterroetdauw in leven. |
| Boerenhortensia | bloemen laten zitten, wortels mulchen | Een harde snoei haalt de bloei van volgend jaar weg. |
| Zware grond | omspitten op een droge dag, zodat de vorst de kluiten breekt | Natte grond smeert aan de spade en slaat dicht. |
Tulpen kunnen in november nog
Plant tulpen in oktober en in de eerste helft van november, als de grond is afgekoeld. De diepte is ongeveer drie keer de hoogte van de bol, neus omhoog, in grond die in de winter niet nat blijft staan. Een septemberplanting in nog warme grond eindigt in rot. Stop zodra de grond bevriest. Een bol die tot het voorjaar in een zak in de schuur blijft, is een zekerder verlies dan een late planting zolang je nog kunt spitten. Narcissen zijn hun periode al voorbij. Diepte en woelmuizen staan in de gids over voorjaarsbollen.
Knoflook alleen als de tenen nog in de zak zitten
Herfstknoflook gaat in oktober de grond in, teen met de punt omhoog, 5–7 cm diep, 10 cm in de rij en 25 cm tussen de rijen. In november hoort hij te wortelen. Liggen de tenen de eerste dagen van de maand nog in de zak en is de grond te spitten, niet bevroren en geen modder, plant ze dan alsnog. Daarna niet meer. Een teen in ijs of in papperige klei rot. Voorjaarsknoflook wacht tot maart en geeft een kleinere bol. De stappen staan in wanneer knoflook planten.
Aard rozen aan en laat de hortensia ongesnoeid
Rozen snoei je in november niet. Trek een heuvel van grond of rijpe compost over de entplaats en raap het blad onder de struik op. Daar overwintert sterroetdauw. De snoei boven een naar buiten wijzend oog, ongeveer het derde tot het vijfde, wacht tot maart, als de harde vorst voorbij is. Zet nu geen nieuwe roos in bevroren grond. April is zekerder.
Snoei een boerenhortensia niet voor de winter. Laat de uitgebloeide bollen aan de struik: ze dekken de knoppen. Je haalt ze in het voorjaar weg, samen met dood hout. Hij bloeit op het hout van vorig jaar, dus een harde snoei nu is een jaar zonder bloemen. Mulch de wortels. Op een koude plek leg je vliesdoek over de struik. Pluimhortensia's verdragen een voorjaarssnoei. Boerenhortensia's niet. Afdekken staat in planten beschermen tegen vorst.
Spit alleen als de grond niet plakt
Spit zware klei op een dag dat hij niet aan de spade plakt, als je hem in het voorjaar wilt zaaien. De vorst breekt de kluiten in de winter. Natte grond smeert, en in het voorjaar spit je een dichte laag nog een keer om. Keer zandgrond niet om alleen omdat spitten zo hoort. Compost of mulch bovenop is genoeg. Zaai in november geen mosterd meer als groenbemester. De vorst verbrandt hem voordat hij de grond dekt.
Wat je in november laat
- Snoei geen fruitbomen. Appels en peren wachten tot het einde van de winter. Steenfruit snoei je in de zomer na de oogst, of op een droge voorjaarsdag. Een novemberwond blijft de hele winter open.
- Geef rozen en hortensia's nu niet al hun voorjaarssnoei. Een roos heeft een heuvel grond nodig. Een boerenhortensia heeft zijn bloemen nodig, nog aan de struik.
- Groene tomaten zijn meestal klaar. Als de vorst de plant zwart heeft gemaakt, worden de vruchten zacht en rijpen ze binnen niet na. Hangt er aan een beschutte plant nog gezonde vrucht en heeft de vorst die niet geraakt, pluk hem dan en laat hem in een kamer narijpen, niet in de koelkast.
- Zaai geen groente meer voor een oogst dit jaar. Veldsla en winterplantui hoorden in de eerste helft van oktober. Wat er deze maand nog wel kan, staat in wat planten in november.
Veelgestelde vragen
Is november te laat voor tulpen?
In de eerste helft van de maand niet, als de grond te spitten is en niet bevroren. Plant op ongeveer drie keer de hoogte van de bol. Stop zodra de grond bevriest. Plant narcissen nu alleen als ze zijn overgebleven. Hun periode sloot half oktober.
Kan knoflook in november nog de grond in?
Alleen de eerste dagen, en alleen als de grond niet bevroren en niet doorweekt is. Oktober was het echte moment. In november hoort de teen te wortelen. Duw hem niet in bevroren grond. Voorjaarsknoflook wacht tot maart.
Moet de hortensia voor de winter worden gesnoeid?
De boerenhortensia niet. Laat de uitgebloeide bloemen de knoppen dekken en knip dood hout in het voorjaar weg. Een harde snoei nu haalt de bloei van volgend jaar weg. Mulch de wortels en dek de struik in een koude tuin af met vliesdoek.